Türkiye’nin Dokunulabilir Tarihi
Müzelerde yaygın olarak kullanılan “Lütfen Dokunmayınız” anlayışının, görme engelli bireylerin tarihi deneyimlemesinin önünde önemli bir engel oluşturduğu görülmektedir. Bu proje ile tarihi eserlerin yalnızca izlenen değil, dokunularak da deneyimlenebilen unsurlar hâline getirilmesi amaçlanmaktadır. Bu doğrultuda, 3D baskı teknolojileri kullanılarak tarihi yapı ve eserlere ait dokunsal (taktil) modellerin üretilmesi planlanmaktadır. Projenin ortak sorumluluk yaklaşımı kapsamında, farklı şehirlerdeki FRC takımlarının kendi şehirlerine ait tarihi eserleri 3D baskı yoluyla üretmeleri ve bu modellere koleksiyon kapsamında katkı sunmaları öngörülmektedir. Ortaya çıkacak “Türkiye’nin Dokunulabilir Tarihi” koleksiyonu ile görme engelli bireylerin kültürel mirasa eşit ve kalıcı erişim imkânı elde etmesi hedeflenmektedir. Yarışma alanlarında projeye katkı sağlayan takımlar tarafından üretilen modellerin sergilenmesi planlanmakta; üretilen tüm dokunsal materyallerin Manisa Altı Nokta Körler Derneği’ne bağışlanması amaçlanmaktadır.
Bu projeye katılım sağlanması, kendi şehrinizin tarihini herkes için erişilebilir hâle getiren kalıcı bir sosyal etki oluşturulmasına katkı sunulmasını sağlayacaktır. Üretilecek dokunsal modellerle görme engelli bireylerin kültürel mirası dokunarak deneyimlemesine imkân tanınacak; çalışma, tek bir takımın faaliyeti olmanın ötesine geçerek FRC Türkiye genelinde yürütülen ortak bir sosyal sorumluluk hareketinin parçası hâline gelecektir. Katılım sağlayan takımlar, ulusal ölçekte iş birliği içinde değer üreten bir ağda yer alırken, Impact Award sunumlarında “Ulusal İş Birliği (National Collaboration)”, “Toplumsal Etki” ve “Sürdürülebilirlik” başlıkları altında güçlü ve somut bir örnek sunma fırsatı elde edecektir. Ayrıca üretilen modellerin yarışma alanlarında sergilenmesiyle çalışmaların görünürlüğü artırılacak; sezon sonunda tüm çıktılar Manisa Altı Nokta Körler Derneği’ne bağışlanarak uzun vadeli ve anlamlı bir katkı sağlanacaktır.
1. Şehrinin Simgesini Seç
Valkyrie #9043 takımı olarak, bulunduğumuz bölgenin en çarpıcı ve bilinen tarihi alanlarından biri olan
Sardes Antik Kenti’ni temel alınmıştır. Bu kapsamda, Lidyalılar tarafından basılan ilk para ile Artemis
Tapınağı’na ait sütunların dokunsal özellikleri öne çıkarılarak modellenmesi planlanmaktadır. Projeye
katkı sunacak diğer takımların da kendi şehirlerine ait, ikonik, dokunsal açıdan zengin (girinti–çıkıntı
barındıran) bir tarihi yapı veya eseri seçmeleri beklenmektedir. Seçilecek eserlerin, görme engelli
bireyler tarafından dokunarak algılanabilecek belirgin yüzey detaylarına sahip olması önemlidir. (Örn:
İstanbul - Galata Kulesi, Ankara - Anıtkabir, İzmir - Saat Kulesi)
2. Dokunsal Tarih Modeli – Tasarım Standardı
Tüm takımlar tarafından üretilecek dokunsal modellerin ortak bir dil ve bütünlük taşıması amacıyla
aşağıdaki tasarım standartlarına uyulması beklenmektedir.
Alt Taban (Zemin): Modelin tabanı 20 cm x 20 cm ölçülerinde kare bir plaka olmalıdır. Alt taban tek parça hâlinde basılmalı, kenarları keskin olmayan fakat net hatlara sahip olmalıdır. Taban yüzeyi sade tutulmalı; ana dokunsal öğelerin algılanmasını zorlaştıracak karmaşık detaylar eklenmemelidir.
Ana Dokunsal Öğeler: Alt tabanın üst yüzeyine, seçilen tarihi eserin en ayırt edici dokunsal parçaları yerleştirilmelidir. Bu öğeler, afişte görüldüğü gibi: Bir ana merkezi obje (örneğin: para, rölyef, kabartma figür) ve onu tamamlayan ikincil mimari veya yapısal bir parça (örneğin: sütun, kemer, cephe detayı) şeklinde konumlandırılmalıdır. Öğeler taban üzerine yükseltilmiş (kabartma) olarak yerleştirilmeli; girinti–çıkıntılar dokunarak rahatça algılanabilir olmalıdır.
Kompozisyon ve Yerleşim: Tüm parçalar tek bir pano hissi verecek şekilde düzenlenmelidir. Öğeler tabanın merkezine çok sıkıştırılmamalı; parmakların rahatça dolaşabileceği boşluklar bırakılmalıdır. Parçalar taban üzerine sonradan yapıştırılmış gibi değil, tasarımın doğal bir parçası gibi konumlandırılmalıdır.
Dokunsal Okuma Alanı: Alt tabanın uygun bir bölümünde, Braille alfabesiyle eserin adı veya kısa tanımı yer almalıdır. Braille yazılar kabartma olmalı ve ana objelerle karışmayacak bir konumda bulunmalıdır.
Ölçek ve Yükseklik: Kabartma yükseklikleri; Dokunarak kolay algılanabilecek ve aşırı sivri veya keskin olmayan şekilde tasarlanmalıdır. Tüm detaylar görme engelli bireylerin parmak uçlarıyla keşfine uygun olmalıdır.
Genel Estetik ve Amaç: Tasarım, bir “maket”ten ziyade dokunulabilir bir tarih panosu hissi vermelidir. Amaç estetikten önce erişilebilirlik ve algılanabilirlilik olmalıdır. Tüm takımlar aynı ölçü ve yaklaşımla üretim yaparak ortak bir koleksiyon bütünlüğü sağlamalıdır.
3. Model Teslim ve Baskı Standartları
Model Teslimi: Tasarlanan 3D modelin, baskıya hazır .STL veya .OBJ formatında Google Drive
üzerinden paylaşılması beklenmektedir. Dosya, proje ekibi tarafından sağlanacak ortak Drive
klasörüne yüklenecektir. Gönderilen modeller, merkez ekip tarafından kontrol edilerek baskıya
alınacaktır.
Merkezi Baskı Süreci: Tüm modellerin baskısı Valkyrie #9043 tarafından gerçekleştirilecektir. Böylece ölçü, kalite ve dokunsal standartlarda birlik sağlanması amaçlanmaktadır.
Filament ve Renk Seçimi: Baskılarda kullanılacak filament rengi, tarihi eserin doğal dokusuna ve rengine uygun olacak şekilde seçilecektir. Taş, mermer, bronz veya toprak tonlarını çağrıştıran doğal ve mat renkler tercih edilecek; parlak veya dikkat dağıtıcı renklerden kaçınılacaktır.
Malzeme ve Yüzey: Seçilen filamentler, dokunmaya uygun, pürüzsüz ancak detay algısını destekleyen yüzey özelliklerine sahip olacaktır. Amaç, görme engelli bireylerin parmak uçlarıyla yüzey detaylarını rahatça algılayabilmesidir.
Standart ve Bütünlük: Tüm baskılar aynı teknik ve estetik standartlar çerçevesinde üretilecek, böylece ortaya çıkacak “Türkiye’nin Dokunulabilir Tarihi” koleksiyonunda görsel ve dokunsal bütünlük sağlanacaktır.
Proje Dosya Yükleme Linki (Drive):
https://drive.google.com/drive/folders/174gxC43ZwUAUuW2ms2uKbyOurxtXp5v2?usp=drive_link
Instagram: @valkyrie.9043
İletişim:
Fırat Hayyam Sabuncu: +90 532 206 91 26
Mustafa Yorulmaz: +90 507 607 43 54
